ÖZET Ons altın, uluslararası piyasada altının fiyatlandığı ağırlık birimidir ve kıymetli madenlere özgü troy ons olarak ölçülür. 1 troy ons altın 31,1035 gramdır. Altın fiyatı dünyada ABD doları/ons olarak açıklanır; Türkiye’deki gram fiyatı bu değerin dolar kuruyla çarpılıp 31,1035’e bölünmesiyle teorik olarak bulunur.
Ekonomi haberlerinde “altının onsu” diye başlayan cümleler çok yaygındır. Ancak Türkiye’de altın gram ile alınıp satıldığı için ons kavramı çoğu kişiye uzak gelir. Ons altın nedir, 1 ons altın kaç gram eder ve neden fiyatlar ons ile açıklanır? Bu rehberde troy onsu, mutfakta kullanılan onstan farkını, uluslararası referans fiyatı ve ons ile gram arasındaki dönüşümü anlatıyoruz.
Ons altın nedir?
Ons, İngiliz ölçü sisteminden gelen bir ağırlık birimidir. Ancak tek bir ons yoktur. Kıymetli madenlerde kullanılan birim troy onstur ve 31,1034768 grama eşittir. “Ons altın” dendiğinde, bir troy ons ağırlığındaki saf altın kastedilir.
Uluslararası altın piyasası bu birimle çalışır. Londra, New York, Zürih ve Şangay gibi merkezlerde altın fiyatı “ABD doları / troy ons” olarak verilir. Türkiye’de gördüğünüz gram fiyatları da bu uluslararası fiyattan türetilir.
Troy ons ve mutfak onsu farkı
Günlük hayatta, özellikle yemek tariflerinde geçen ons “avoirdupois ons”tur ve yaklaşık 28,35 gramdır. Bu birim altında kullanılmaz. Karıştırmamak önemlidir; çünkü iki birim arasında yaklaşık yüzde 10 fark vardır.
| Birim | Gram karşılığı | Nerede kullanılır? |
|---|---|---|
| Troy ons | 31,1034768 g | Altın, gümüş, platin gibi kıymetli madenler |
| Avoirdupois ons | ≈28,3495 g | Gıda, posta ve genel ağırlık ölçümü |
Troy ons adının, Orta Çağ’da önemli bir ticaret merkezi olan Fransa’daki Troyes kentinden geldiği kabul edilir. Bugün kıymetli maden ticaretinde tek geçerli ons birimidir.
1 ons altın kaç gram?
Kısa cevap: 1 ons altın 31,1035 gramdır (tam değer 31,1034768 g). Günlük hesaplarda 31,1035 ya da 31,10 kullanmak yeterlidir.
| Troy ons | Gram |
|---|---|
| 0,5 ons | 15,552 g |
| 1 ons | 31,103 g |
| 5 ons | 155,517 g |
| 10 ons | 311,035 g |
| 32,15 ons | ≈1.000 g (1 kg) |
| 100 ons | 3.110,348 g |
Tersinden düşünürsek, 1 kilogram altın yaklaşık 32,15 troy onstur. Bankalar arası piyasada işlem gören standart büyük külçeler ise 350 ile 430 ons arasında, yani yaklaşık 10,9 ile 13,4 kilogram arasında ağırlıktadır. Bu külçelerin özelliklerini külçe altın nedir rehberinde bulabilirsiniz.
Altın neden dolar/ons ile fiyatlanır?
Altın, uluslararası bir emtiadır ve dünyanın farklı yerlerinde aynı anda alınıp satılır. Ortak bir birim ve ortak bir para birimi, fiyatların karşılaştırılmasını kolaylaştırır. Tarihsel olarak Londra ve New York piyasalarının ağırlığı nedeniyle bu ortak dil “ABD doları / troy ons” olmuştur.
Uluslararası referans fiyatlardan biri LBMA Gold Price‘tır. Londra Külçe Piyasası Birliği (LBMA) çerçevesinde, Londra’da günde iki kez yapılan bir elektronik ihale ile belirlenir. Merkez bankaları, rafineriler ve sözleşmeler bu referans fiyatı kullanabilir. LBMA’nın standartları ve onaylı rafineriler hakkında daha fazla bilgi rafineri, darphane ve LBMA yazımızda yer alıyor.
Ons fiyatı gram fiyatına nasıl çevrilir?
Türkiye’de gram altının teorik değeri iki değişkene bağlıdır: ons fiyatı ve dolar kuru.
Teorik has gram altın (TL) = ons fiyatı (USD) × USD/TRY kuru ÷ 31,1035
Örnek (rakamlar örnektir): Ons fiyatı 3.000 dolar, dolar kuru 40 TL olsun.
- 3.000 × 40 = 120.000 TL (1 onsun TL değeri)
- 120.000 ÷ 31,1035 ≈ 3.858 TL (1 gram has altının teorik değeri)
Piyasada gördüğünüz fiyat bu teorik değerden biraz farklı olabilir. Alış-satış makası, ithalat ve rafineri maliyetleri ile yerel talep fiyatı etkiler. Formülün adım adım açıklamasını ons ile gram altın ilişkisi rehberinde, hesabın kendisini ise ons altın hesaplama aracında bulabilirsiniz.
Ons altın satın alınabilir mi?
“Ons altın” bir ağırlık birimi olduğu için “ons altın almak” iki şekilde anlaşılabilir. Birincisi, bir troy ons ağırlığında fiziki bir külçe ya da sikke almaktır; bu ürünler uluslararası pazarda yaygındır ve Türkiye’de de bazı kurumlarda bulunabilir. İkincisi, uluslararası altın fiyatına bağlı finansal ürünlerdir. Her iki yolun da maliyeti, riski ve saklama koşulları farklıdır. Ürün türlerini tarafsız biçimde karşılaştırdığımız yatırım için hangi altın rehberine göz atabilirsiniz.
Ons ile ilgili sık karıştırılan kavramlar
Ons kavramı çevresinde birkaç ifade sık sık birbirine karıştırılır. Aşağıdaki kısa liste, haberleri ve fiyat ekranlarını okurken işinizi kolaylaştırır:
- Ons fiyatı ve gram fiyatı: Ons fiyatı dolar cinsinden ve 31,1035 gram içindir; gram fiyatı ise genellikle TL cinsinden ve 1 gram içindir. İkisi doğrudan karşılaştırılamaz, önce aynı birime çevrilmelidir.
- Spot fiyat ve vadeli fiyat: Spot fiyat, anında teslim edilecek altının fiyatıdır. Vadeli fiyat ise ileri bir tarihte teslim için bugünden belirlenen fiyattır ve genellikle spot fiyattan farklıdır.
- Alış ve satış fiyatı: Ekranlarda gördüğünüz ons fiyatı çoğunlukla bir orta değerdir. Bir kurumla işlem yaptığınızda alış ve satış fiyatı arasında fark bulunur.
- Has ons ve 22 ayar: Ons fiyatı saf altın içindir. 22 ayar bir ürünün değerini hesaplarken teorik gram değerinin 0,916 ile çarpılması gerekir.
- Kilogram ve ons: 1 kilogram altın yaklaşık 32,15 onstur. Haberlerde “ton” olarak geçen merkez bankası alımlarında da aynı dönüşüm kullanılır; 1 ton yaklaşık 32.150 onstur.
Bu kavramları ayırt etmek, gördüğünüz bir fiyatın gerçekte neyi anlattığını sorgulamanızı sağlar. Bir fiyatın hangi birimde, hangi saflık için ve alış mı satış mı olduğunu bilmeden yapılan karşılaştırma yanıltıcı olabilir.
Ons fiyatı neden sürekli değişir?
Ons fiyatı, dünya genelindeki arz ve talebe göre gün içinde sürekli değişir. Faiz beklentileri, doların değeri, merkez bankalarının alımları ve küresel belirsizlikler fiyatı etkileyen başlıca etkenler arasında sayılır. Biz fiyat tahmini yapmıyoruz; ancak bu kavramların nasıl okunduğunu Piyasayı Okumak bölümünde anlatıyoruz. Ons ile gümüş arasındaki ilişkiyi merak ediyorsanız altın gümüş oranı yazısı iyi bir başlangıç olur.
Sık sorulan sorular
1 ons altın kaç gram 24 ayardır?
Ons fiyatı saf altın içindir. Dolayısıyla 1 ons, 31,1035 gram has (24 ayar) altına karşılık gelir.
Ons altın kaç çeyrek eder?
Bir çeyrek altın yaklaşık 1,607 gram has altın içerir. 31,1035 ÷ 1,607 ≈ 19,4; yani bir ons, yaklaşık 19 çeyreğin has altın miktarına denk gelir. Çeyreğin ağırlık ve ayar bilgileri çeyrek altın kaç gram tablosunda yer alıyor.
Gümüş de ons ile mi ölçülür?
Evet. Gümüş, platin ve paladyum da uluslararası piyasada troy ons ile fiyatlanır.
Ons fiyatı yükseldiğinde gram fiyatı da yükselir mi?
Genellikle aynı yönde hareket eder; ancak gram fiyatı dolar kurundan da etkilenir. Kur ve ons farklı yönlere giderse gram fiyatı beklenenden farklı hareket edebilir.